{"id":277,"date":"2021-06-09T08:04:34","date_gmt":"2021-06-09T08:04:34","guid":{"rendered":"https:\/\/vtb100.be\/?p=277"},"modified":"2021-09-28T16:34:54","modified_gmt":"2021-09-28T14:34:54","slug":"vergeet-je-knapzak-en-fietsvlag-niet-een-speciale-bron-voor-een-digitale-expo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vtb100.be\/?p=277","title":{"rendered":"Een speciale bron voor een webexpo<\/strong>"},"content":{"rendered":"\n

Recent heeft het ADVN de nieuwe webexpo Vergeet je knapzak en fietsvlag niet! <\/a><\/em><\/strong>gelanceerd over de VTB-fietscultuur in de periode na de Eerste Wereldoorlog. De online tentoonstelling presenteert het belang van de fiets voor de toeristische vereniging en doet dit aan de hand van een unieke bron: een overgeleverd schrift van VTB-reisleiders over de tochten die de afdeling had ondernomen tijdens het jaar 1937.<\/p>\n\n\n\n

Er waren wel nog wat vraagtekens bij het schriftje: in de eerste plaats moest er achterhaald worden aan welke afdeling de bron toebehoorde, en wie dus de fietstochtjes had georganiseerd. Vermelding van de reisleiders’ familienaam en adres in de bron bracht al snel soelaas: het waren reisleiders van de VTB-afdeling Groot Antwerpen. We kunnen dit bevestigen aan de hand van een andere bron die van belang was voor de expo: het bewaarde jaarboek van de afdeling Groot-Antwerpen uit 1936 <\/a>dat melding maakt van alle drie reisleiders.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
ADVN VTB A1011: de voorpagina van het verslagboekje van de reisleiders van de afdeling Groot-Antwerpen uit 1937<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Het jaarboek is een intrigerende bron, omdat het een beeld schetst van de regels die gevolgd moesten worden tijdens de fietstocht. Er waren zowel \u201calgemene inlichtingen\u201d als \u201cbijzondere inlichtingen voor deelnemers aan fietstochten\u201d.  De algemene inlichtingen beperkten zich vooral tot pragmatische aangelegenheden: \u201ceen inschrijving is alleen geldig wanneer het bedrag gestort is\u201d, \u201cwees steeds op tijd bij het vertrek\u201d, en vanzelfsprekend: \u201ceen V.T.B.\u2019er vergeet nooit zijn goed humeur.\u201d<\/p>\n\n\n\n

De bijzondere inlichtingen daarentegen, naast vanzelfsprekende praktische info zoals in het bezit zijn van “een degelijke fiets in goeden staat” met “goede banden, v\u00f3\u00f3r- en achterlicht, herstelgerief, 2 goede remmen en fietsvlag”, schetst een beeld van hoe <\/em>zo een tochtje precies verliep. Zo bestond de groep steeds uit een \u201cvoor- en achterleider\u201d die de afbakening van de groep garandeerden, en \u201chulpvaardigheid\u201d konden aanbieden indien nodig.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
ADVN VB8087: Voorpagina van het jaarboek van de VTB-afdeling Groot-Antwerpen uit 1936.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Het opvallendste uit de specifieke inlichtingen echter is de vermelding van de \u201cfluitsignalen\u201d die door de leiders werden gegeven om \u201chet ordelijk verloop van den tocht\u201d te garanderen en tot meer veiligheid van de deelnemers\u201d moesten leiden. Een \u201clanggerekte noot (\u2013)\u201d was bijvoorbeeld de \u201cverwittiging tot vertrek (inpakken, fiets nazien, enz.)\u201d, een \u201ckorte stoot (-)\u201d het signaal om \u201crechts [te] houden (ontdubbelen)\u201d, en \u201cvijf korte stooten (- – – – -)\u201d een algemene oproep om te vertragen.<\/p>\n\n\n\n

De fluitsignalen bevestigen het beeld dat tot nu toe uit het onderzoek naar de (vooroorlogse) VTB is ontstaan. Zoals uit het doctoraat van Bruno Notteboom blijkt, was een van de primaire doelstellingen van de VTB tijdens haar beginjaren educatief-pedagogisch, waaraan een \u201cuitgesproken disciplinaire doelstelling werd gekoppeld\u201d.[1]<\/a> We kunnen de fluitsignalen en haar gebruik voor het “ordelijk verloop” in dit daglicht plaatsen als een kleine indicatie van de nadruk die de VTB tijdens deze periode legde op orde en tucht. <\/p>\n\n\n\n

Het belang van het schriftje is echter dat het ons in staat stelt dit beeld ietwat te nuanceren. Aan de ene kant krijgen we inderdaad een bevestiging van de disciplinaire insteek, voornamelijk vanuit het perspectief van de reisleiders (in het bijzonder van de hoofdleider van de tochtjes, de lokale VTB-vertegenwoordiger Jean Mulleman). <\/p>\n\n\n\n

Mulleman doet immers geregeld zijn beklag in het schriftje dat de regels niet nauwkeurig worden gevolgd, en bijgevolg vaak \u201cterechtwijzingen\u201d en \u201cverwittigingen\u201d moest geven aan deelnemers. Op een bepaald moment is er zelfs een bepaalde kliek (de \u201ckliek Somers\u201d uit Brasschaat) die zich van de groep afsplitst om op eigen houtje richting Tilburg te fietsen.<\/p>\n\n\n\n

De \u201cmoedwilligen\u201d, zoals Mulleman de kliek omschreef, illustreren echter hoe complex de fietstochtjes in de realiteit waren. De beschrijvingen, voorschriften en inlichtingen uit de gepubliceerde documenten geven immers maar een deel van het plaatje weer: Mullemans persoonlijke klachten tonen aan dat niet iedereen even tuk was op de voorgeschreven orde en tucht, en dat de pedagogische doeleinden ook niet altijd het gewenste effect behaalden.<\/p>\n\n\n\n

Dat is naar mijn gevoel waarom het schriftje zo belangrijk is: het stelt ons immers in staat om de sociale complexiteit van de fietstochten beter in kaart te brengen en verschillende soorten fietsers (en breder: VTB\u2019ers) uit die periode te typeren. Het schriftje illustreert hoe een op het eerste zicht banale activiteit zoals fietsen een gelaagde gebeurtenis is, waarbij we rekening moeten houden met de aanwezigheid van verschillende factoren. Het is daarom een mooi voorbeeld van de fascinerende geschiedenis van zowel de vereniging als de algemene geschiedenis van toerisme in de laatste honderd jaar.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> B. Notteboom, \u2018Ouvrons les yeux!\u2019 Stedenbouw en beeldvorming van het landschap in Belgi\u00eb, 1890-1940<\/em> (doctorale thesis, Universiteit Gent, 2009), 317.<\/p>\n\n\n\n

Een deel van de bronnen die werden gebruikt voor dit stuk kun je hieronder raadplegen:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

ADVN-VB8087-Jaarboek-Groot-Antwerpen-1936<\/a>Download<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Recent heeft het ADVN de nieuwe webexpo Vergeet je knapzak en fietsvlag niet! gelanceerd over de VTB-fietscultuur in de periode na de Eerste Wereldoorlog. De online tentoonstelling presenteert het belang van de fiets voor de toeristische vereniging en doet dit aan de hand van een unieke bron: een overgeleverd schrift van VTB-reisleiders over de tochten … <\/p>\n

Lees verder “Een speciale bron voor een webexpo<\/strong>“<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[5,21,18],"class_list":["post-277","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-archiefmijn","tag-archief","tag-fietsen","tag-vtb-vab"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vtb100.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/277","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vtb100.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vtb100.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vtb100.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vtb100.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=277"}],"version-history":[{"count":54,"href":"https:\/\/vtb100.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/277\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":651,"href":"https:\/\/vtb100.be\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/277\/revisions\/651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vtb100.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vtb100.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vtb100.be\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}